Дэлхийн хамгийн алдартай 10 зураг

1. Афганистан охин [1984]
Зурагчин : Steve McCurry

Энэ бол Афганистан охины зураг. Үүнийг бидний сайн мэдэх National Geographic сувгийн зурагчин Steve McCurry авсан байна. Sharbat Sugar нэртэй энэ охин Афганистандах дүрвэгсдийн албан ёсны бус сургуульд сурдаг охидын нэг. Афганистан эмэгтэйчүүдийн зургыг авна гэдэг маш хэцүү байдаг ч Steve McCurry д охины зургыг авах ховор боломж тохиосон байна. Зургыг авах үед Sharbat 12 настай байсан бөгөөд дараа жил нь National Geographic н нүүр болжээ. Харин түүний хэн болох нь 1992 онд тогтоогдсон байна.

"Дэлхий сүйрнэ, Харин хүн төрөлхтөн мөхөхгүй." гээд том эрдэмтэн шиг хэлчихье

Би ер нь дэлхий сүйрэх, гамшиг болох, амьтай бүхний мөхлийн талаар их сонирхож тэр талаар олон ч мэдээлэл толгойдоо цуглуулсан. Олон зөнч мэргэдийн зөгнөл, богдын бошгууд, олон шашны сургаал номлолуудад энэ талаар өгүүлж анхааруулсан байдаг. Гол нь Майяа омгийн он тооллын бичээсээс бусад бүх зөгнөл бошгуудад дэлхийн хүн төрөлхтөний төгсгөл ирнэ гэж баттай хэлсэн нь үгүй. Гэхдээ ч Майяачууд он тоолол дуусч дэлхий сүйрнэ гэснээс биш хүн төрөлхтөн устна гээгүй л дээ... Дэлхийн он тоолол төгсөж, яг л наран манддаг шиг цоо шинэ эрин эхлэхийг хэн байг гэхэв. Ер нь энэ дэлхий зүгээр байхгүй нь лавтай байх. Ямар нэгэн юм болох болоод л энэ талаар кино хүртэл хийж дэлхий даяар шуугиж байгаа биз. За энэ талаар яриад байвал бүтэн цагийн лекц тавьж чадна би. Тийм болохоор одоо түр азнаад үүнийг уншиж байгаа чамд алдарт зөнч мэргэн Вангагийн 2010 оноос хойшхи зөгнөлүүдийг сонирхуулъя! Хүмүүн төрөлхтөн гэгч одоогоос дахиад 2000 жил өнгөрсөн ч амьсгалсаар л байх болно...

Гуниглаад л байна уу даа аав минь

Гучин жилийн өмнөх алдаагаа надаас олж харчихаад
Гуниглаад л байна уу даа аав минь
Цэл залуудаа та ч бас над шиг
Цэцэг түүж шүлэг бичиж явсан болохоор

Халуу төөнөсөн зүрхэн дэх дурлал хайр бүхнээ
Харамлалгүй бүгдийг нь хүүдээн өгчихсөн болохоор
Гучин жилийн өмнөх өөрийгөө эргэж нэг хараад
Гуниглаад л байна уу даа аав минь

Би бас л бодлоо л доо...

Би амьтны амь хөнөөх талаар өмнө нь нээх тусгаж боддоггүй байлаа. Гэтэл нэг зүйл тохиолдсоноос хойш хорхойд ч хор хийхгүй юм шүү гэж боддог болсон. Тэгсэн хэрнээ түрүүхэн өндөг тахианы тухай бодож суухдаа тахианы мах ямар сайхан амттайг төсөөлж удахгүй болох найз охиныхоо төрсөн өдрөөр өөрийн гараар тахиа шарж өгөх санаа төрсөн юм. Энэ одоо юу гэсэн үг вэ? Мэдээж хүн бүр л тахиа иддэг би л ургуулж бодон тэнэгтэж сууна. Гэхдээ тахиагаа сайхан амтлаж шарчихаад, хажууд нь шарсан төмс, салат, кимчи тавиад хайртдаа дарс хундагалан зогсохдоо:
"Үнэнч ханийг минь хөнөөчихөөд
Үрсийг минь шарж идчихээд
Үсээр минь дэр хийчихээд
Биеийг минь торонд хорьж
Баясан жиргэхийг хүлээгч
Хүн чи сэтгэлээ
Хэнд худалдчихсан юм бэ?" гэж наад тахиа чинь хэлж байна лээ гэвэл хэзээ ч тэр тахиаг идэхгүй биз. Тэгээд ч зогсохгүй дахиж надтай төрсөн өдрөөрөө хамт байхыг хүсэхгүй, тэр өдрийн настр шууд унах байлгүй. Тэгж ч тэнэгтэхгүй л дээ би...

Би бодлоо л доо...

Би бодлоо л доо... Тахиа анхдагч уу, өндөг анхдагч уу?
Ер нь эхлээд бороо орсон байх, эсвэл цас ч юм уу
Тэгээд тэндээс ургамал үүссэн байх
Ургамлаас амьтан үүссэн байх
Амьтан нь хөгжөөд тахиа болсон биз
Тахиа өндөг гаргаад өндөг нь тахиа болоод
Энэ үлгэр эхэлсэн биз...

Шувууд тамхи зуун ниснэ.
Дээрээс үнсээ цацаж, ишээ шидэлнэ.
Тэнгэрээс унах тамхийг шүүрэн авч асаахад
Тээр дор шоргоолж гүйнэ...
Загаснууд замаг зажилна.
Элийрцгээнэ. Эрэг рүү нулимцгаана.
Би ганцаараа өөр... хань олдохгүй...
Бид хамт ууна. Ахиад ганц татчих гуниг минь!

Даардаггүйд чинь 

Гэр рүүгээ яардаггүйд чинь дуртай

Дараагийн буудал хаана вэ гэж 

Асуудаггүйд чинь 

Бас уудаггүйд чинь дуртай 

Уруулаараа хэнийг ч үнсдэггүй 

Зүгээр л үүл зурдагт чинь 

Ухаантай ч биш, тэнэг ч биш 

Ердөө хорин хоёртойд чинь дуртай Харамладаггүйд чинь 

Юу ч амладаггүйд чинь дуртай 

Хаашаа ч юм яваад, удаж удаж 

Ирдэгт чинь 

Эвлэрдэгт чинь дуртай 

Гартаа цаг зүүдэггүй 

Шувуу шиг далавчтайд чинь

 Ганцаараа бүхнээс өөр 

Этгээд зөрүүд зантайд чинь дуртай 

Яагаад ч юм уйлдаггүй 

Үргэлж инээж байдагт чинь л харин 

Яагаад ч юм дургүй Яагаад ч юм...

Нэг юм байна аа. Сайхан амрах хэрэгтэй юм байна. Сэтгэл санаа тайван, бодох санах муу зүйл бага, тэгээд зорилго мөрөөдөл дүүрэн байхад байдал илт сайжрах юм шиг байна шүү! За за одоо унтлаа би.

Би бүгдийг болгоё гэвч болохгүй байна но*ш гэж!

Амьдралд юм бүхэн хүссэнээр болохгүйгээс хойш тэмцэхээс өөр аргагүй юм даа.
Би нэг үлгэр ярьж өгье л дөө.
Эрт ээ урьдын цагт юм гэнэ ээ. Нэгэн аз жаргалын вант улсад өөртөө итгэл дүүрэн, бүтэхгүй зүйл гэж хэзээ ч үгүй мэт сэтгэж тэр хэрээрээ бүгдийг бүтээж, ихийг чадаж явдаг залуу хархүү байж гэнэ. Харин түүнд нэг л өдөр тоолж барашгүй олон асуудлууд, хэмжиж болшгүй хүчирхэг өрсөлдөгчид гарч иржээ. Тэднийг дийлэхгүй л бол өөрийн вант улсдаа амар тайван амьдарч чадхааргүй болох гэнэ. Тэр бүгдийг болгохын төлөө бүгдийг хийвч санасанд нь хүрэхгүй байлаа. Тэр үнэхээр шантарч гэнэ. Гэтэл түүнийг өөрийгөө зүхэж суухад нь хаанаас ч юм бүү мэд гэнэт гэрэл цацарч ариун цагаан дагина гарч ирлээ. Тэрээр залууд нэг өгүүлбэр шивнэжээ. "Тэвчиж чадхааргүй зоригтой бай, зоригтой болох тэвчээртэй бай..." гэж хэлж гэнэ. Энэ ганцхан өгүүлбэр түүнд ямар их ухаарал, ямар том амжилт авчирсан бол...
Үүнийг ухаарч ойлгож өөрийн биеэр үзэж байж л мэдрэх биз ээ.

Бодрол...

Би заавал амьдралын учир утгыг олох ёстой юу?
Яах гэж амьдраад байгаагаа, Амьдралын төлөө юу хийж байгаагаа хүртэл бүгдийг нь ойлгож ухаарсныхаа дараа үхэх ёстой юу? Ухаарч, ойлгож амжилгүйгээр энэ хорвоог орхих болчихвол харамсах ёстой юу?


Үнэндээ бүх зүйл дэндүү өрөөсгөл юм... Дэндүү харьцангуй...

Гэтэл өрөөсгөл гэж юуг хэлээд байгааг, харьцангуй гэж юуг тодорхойлоод байгааг бас л мэдэхгүй. Мэддэг мөртлөө мэддэггүй хамгийн түгээмэл сэдэв....
Нэг тийм гэхийн тэмдэггүй хоосон мэдрэмж... хонгилоор алхахад гарах хөндий дуу чимээ хэнхдэг хавьцаагаас минь хүнгэнээд байх юм.
Бүх зүйлийг ойлгох гэж зүтгэхээс.... өчүүхэн юмны учрыг ч болов олох гэж хичээхээс....
Хамаагүй юм шиг мөртлөө хамаатай зүйлд санаа зовохоос... Хэрэгтэй мөртлөө хэрэггүй юм шиг тэр олон асуудлуудад эд эсээ барахаас.... залхаад, ядраад, үнэндээ бодол минь ядраад байх шиг...
Бодохсон гэж зүтгэхээр бодол минь ядраад цухуйхгүй байна. Санаагаа зовоохсон гэхээр л санаа минь цуцаад цухалзахгүй юм.
Голын ус учиргүй хөлдөөд гөлийж, гялтайсан үзэсгэлэнт мөс болохыг хараад сэтгэлээ би тийм л байлгамаар.
Юу бичээд байгаагаа, юу бичмээр байгаагаа ч үл ухаарна, дуусгасан нь дээр бололтой...